ANA SORUNLAR: Anemi (Kansızlık)

Anemi Nedir?

Anemi, vücutta yeterli kırmızı kan hücresi (alyuvar, eritrosit) olmaması halidir. Bu hücrelerin içindeki hemoglobin dokulara oksijen taşır.

Anemiye KBH’nda nisbeten sık rastlanır Anemi KBH’ndan daha hızlı öldürür. Neyse ki tedavi edilebilir bir durumdur. Aneminin tedavisi sadece kedinizin yaşamını uzatmakla kalmaz, kendini daha hissetmesine de neden olur. Anemi genellikle tedaviye hızlı yanıt verir, bir hafta içinde tedavinin etkisi görülmeye başlar.

Aneminin Başlıca Belirtileri:

  • Kalp hızının artması
  • Kan basıncını yükselmesi
  • Soluksuz kalma
  • Halsizlik
  • Ödem ve kalp yetmezliği
  • Kedi kumu yeme veya betonu yalama
  • İştahsızlık
  • Üşüme
  • Göz kapaklarında ve dişetinde solukluk

KBH’nda Neden Anemi Olur?

Sağlıklı böbreklerden eritropoietin adı verilen bir hormon salgılanır. Bu hormon kemik iliğinde kırımızı kan hücrelerinin yapımını uyarır. KBH’nda böbrekler yeterince eritropoietin yapamaz ve kansızlık gelişir. Böbrek hastalığında salgılanması artan paratiroid hormonu da eritropoietin yapımını olumsuz etkiler.

Aneminin diğer nedenleri şöyle sıralanabilir:

  • B vitamini eksikliği
  • İnflamasyon veya enfeksiyon (kırmızı kan hücrelerinin yapımı için gerekli olan demir kullanılamaz)
  • Mide-barsak kanalından kanama
  • Soğanla beslenme
  • Ağır bitlenme
  • Sağlıklı kedilerde hemoplazma (kedi hemobartonellosisi, kedi enfeksiyöz anemisi) adı verilen hastalık
  • Hipertrioidide metimazol tedavisi
  • İnflamatuvar barsak hastalığı

Anemi Tanısı Nasıl Konulur?

Anemi tanısı için ‘’packed cell volume’’ (PCV) veya hematokrit (HCT) bakılması yeterlidir. Bu tetkik için gereken kan miktarı, tam kan sayımının aksine çok azdır. İzlem ve tedavi sırasında sık kan alınması da anemiyi arttırabileceğinden dolayı bu amaçla sadece PCV veya HCT ile izlem yeterlidir.

PCV veya HTC değeri %20’nin üzerinde ise retikülosit sayısı aneminin rejeneratif olup olmadığını gösterir. Eritropoietin eksikliğine bağlı anemi rejeneratif değildir, retikülosit sayısı %1 veya altındadır.

Mide-barsak kanamaları demir eksikliği anemisine yol açar. Tam kan sayımında ortalama hücre hacmi (MCV) normalden düşüktür. Kesin tanı için ileri tetkik yapmak gerekir. Serum demir düzeyi (düşer), toplam demir bağlama kapasitesi (artar), serum ferritin düzeyi (düşer) ölçülür. Bu tetkikler veterinerinizde yapılamıyorsa MCHC (ortalama hücre hemoglobin konsantrasyonu) hesaplanması demir eksikliği anemisi olup olmadığı konusunda yardımcı olabilir:

MCHC = Hemoglobin /HCT veya PCV) x 100

MCHC normal (%33 civarında) ise endişelenmenize pek gerek yoktur. Hem MCV hem de MCHC düşük ise demir eksikliği anemisini gösterebilir.

Tedavi:

Anemi için farklı tedaviler mevcuttur ve hangisinin uygulanacağı aneminin türüne ve derecesine bağlıdır. Bu konuda veterineriniz size yol gösterecektir. Ancak veterinerlerin bir kısmının Eprex ve Aranesp gibi ESA olarak adlandırılan ilaçlarla deneyimi olmayabilir.

Kedinizin kansızlık nedenini biliyorsanız, bu sorunun çözülmesi kansızlığı da kontrol altına alır. Örneğin, kedinizin enfeksiyonu varsa, bu enfeksiyon tedavi edilince anemi yavaş yavaş düzelmelidir.

Kesin nedenini bilmeseniz bile hafif anemi B vitamini ve bazen demir tedavisiyle (demir tedavisi her zaman uygun olmayabilir, aşağıya bakınız) düzelebilir. Her KBH’sı kediye B vitamini verilmelidir; hem zararsız hem de bir çok yönden yararlı olabilecek bir ilaçtır.

B Vitamini Eksikliğinin Düzeltilmesi:

B12 vitamini veya folik asit (B9 vitamini) gibi bazı B vitaminlerinin eksikliği anemiye neden olur. Genel kural olarak, hafif veya orta derecede (PCV veya HCT %20-30 arasında) anemisi olan bütün KBH’lı kediler B vitamininden yarar görür. Daha derin anemisi olan kedilere de B vitamini verilmeli, ama artık bu aşamada ESA tedavisi de düşünülmelidir. Bazı olgularda sadece B vitamini replasmanıyla aneminin düzelmesi mümkündür. Kedim Taffy buna bir örnektir. Tanı anında %20,6 olan HCT değeri enfeksiyonun tedavisi, B kompleks vitaminleri ve ayrıca B12 vitamini tedavisiyle şimdi %41,6’ya yükseldi.

Veterineriniz, kediniz için uygun olan bir B vitamini preparatı önerecektir. Multivitamin kullanırken dikkatli olunuz, A veya D vitamini içeriyorsa KBH’lı kediniz için uygun olmayabilir.

B vitamini tedavisi çok önemli olduğu için BURADA (LINK) daha ayrıntılı ele alınmıştır.

Demir Tedavisi:

Demir tedavisi, sadece kedinizde demir eksikliği saptanmışsa kullanılmalıdır. Kansızlık nedeniyle körlemesine demir tedavisi yapılmamalıdır.

Demir ilaçları ağızdan günlük olarak (5 mg demir/gün dozunda) ya da enjeksiyonla ayda bir kez verilebilir. Enjeksiyon kas içine yapılır ve ağrılıdır. Demir ilaçları ideal olarak aç karına alınmalıdır, ama bu durumda kabızlık ve bazı mide yakınmaları sıktır.

Aluminyum hidroksit içeren fosfor bağlayıcılar demire bağlanıp emilimini engellediğinden dolayı, demir ilacından AYRI olarak verilmelidir.

Bakterilerin çoğalması ve yaşaması için demir gerekir. Enfeksiyon varlığında demir tedavisi genellikle önerilmemektedir. Enfeksiyon sırasında demir tedavisi kesilip daha sonra tekrar başlanır.

Eprex® veya Aranesp® gibi ESA tedavisi başlanan kedilerde kırmızı kan hücre yapımı sırasında demir ihtiyacı artacağı için birlikte demir tedavisi de verilir.

Veterineriniz kediniz için uygun olan demir ilacını önerecektir. İnsanlar için kullanılan bir preparatı kullanmayı düşünüyorsanız önce mutlaka veterineriniz ile görüşüp onayını alınız.

Anabolik Steroidler:

Anemi hafif derecede ise anabolik steroidler işe yarayabilir ya da en azından aneminin ilerleme hızını yavaşlatabilir. Steroidler karaciğeri etkileyebilir, bu nedenle tedavi sırasında karaciğer işlevlerinin izlenmesi gerekir.

ESA Grubu İlaçlar:

Ağır anemi tedavisinde kullanılan, böbreklerin yapmadığı eritropoietinin  dışarıdan verilmesine dayanan tedavilerdir. Diğer tedavilere göre daha pahalıdır. Veterinerinizin bu tedaviyi uygulama konusunda çekinceleri olabilir. Kısa bilgi için BURAYA (LINK) bakınız.

Kan Transfüzyonu (Nakli):

Kedilere de tıpkı insanlarda olduğu gibi kan transfüzyonu yapılabilir. Kan, genellikle trafik kazası geçirmiş ve kan kaybetmiş, ciddi mide-barsak kanalından kanaması olan, ya da anemisi derin olup ESA tedavisinin etkisinin çıkmasını bekleyemeyecek kadar kritik durumda olan kedilere verilir. Genel kural olarak, PCV veya HCT değeri <%13 ise, ya da PCV/HCT çok hızlı düşmüşse kan transfüzyonu düşünülmelidir.

Kan transfüzyonu çok ciddi bir işlem değildir, kedinizin veterinerde 3-4 saat kalması yeterlidir. Bu süre içinde kan verilir, olası bir grup uyuşmazlığı için belirtiler (sıklıkla ishal şeklinde kendini gösterir) izlenir. İdeal koşullarda, transfüzyon sonrasında kedinin PCV/HCT değeri iki katına çıkar. Bu her zaman olmayabilir, ama kediniz işlemin hemen sonrasında kendisi daha iyi hissedecektir. Kedinin kanaması devam etmiyorsa bu etki 4-5 hafta sürer.

Kedinize kan transfüzyonu yapıldıysa demir içeren ilaçları vermemelisiniz, çünkü yeterli demiri kan ile almıştır, fazlası zararlı olur.

Kedilerin kan grupları insanlardan daha azdır:

  • A grubu (çok sık)
  • B grubu (tek soydan gelen kedilerde daha sık)
  • AB grubu (nadir)

Kedilerde, insandakinin aksine, evrensel verici yoktur. Ancak AB grubu kediler A veya B grubu kedilerden kan alabilir.

Acil bir durumda, veterineriniz kedinizin kan grubuna bakmadan kan transfüzyonu yapabilir. Bu, ilk seferinde genellikle bir sorun yaratmaz. KBH gibi çok acil durumlarda, kedinin kan grubuna bakılarak verilmesi daha doğrudur.

Kan transfüzyonunda, kan grubu saptamaya yönelik kitler veterinerinizde genellikle mevcuttur. Kedinizden az miktarda kan alarak bu tetkiki yapar.

Transfüzyonla ilgili sorunların başında, verici kedinin bulunması gelir. Evinizde başka bir kedi varsa verici olarak ondan kan alınabilir, ya da veteriner, kendi kedilerinden birini önerebilir. Verici kedinin sağlıklı, tercihan kedi lösemisi için test edilmiş ve negatif olduğu belirlenmiş, en az 4,5 kg ağırlığında olması gerekir. Bir verici kedi, 2 aydan önce ikinci bir kez kan veremez.

Ne yazık ki, tekrarlayan transfüzyonlarla kedide verilen kanın içindeki hücresel elemanlara karşı antikor adını verdiğimiz bağışıklık maddeleri gelişir. Bu risk, transfüzyon sayısıyla doğru orantılıdır, genellikle 5. transfüzyondan sonra sorun oluşturmaya başlar. Antikor gelişmişse, verilen kanın etkisi 4-5 hafta süreceğine daha kısa sürede biter.

Kedinizin derin anemisi varsa ya kan transfüzyonu ya da ESA ilaçları seçeneğiyle karşı karşıyasınız (elbette, çok derin anemide ESA grubu ilacın etkisi başlayana dek transfüzyon yapılması gerekebilir). Bu durumda ilk seçenek, ESA olmalıdır.

Share

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*