Hipertansiyon (Kan Basıncı Yüksekliği)

Hipertansiyon, atardamar içindeki kanın atardamar çeperine yaptığı basıncın artması demektir. Bu, kalbin iş yükünü arttırır, böbrekler, beyin, kalp, gözler gibi vücudun başka yerlerinde ciddi sorunlara neden olur.

Böbrekler kan basıncının düzenlenmesinde önemli rol oynar. KBH’lı kedilerde hipertansiyon sıktır. Öte yandan, böbrek hastalığı olmadan da hipertansiyon tek başına bulunabilir.

Hipertansiyon, böbreklerin çalışmasını olumsuz yönde etkiler. Böbreklerde kanın süzüldüğü damar yapılarından oluşan birimlere glomerül adı verilir. Glomerül içindeki basıncın çok yüksek olması (hipertansiyonda olduğu gibi), böbreklerde harabiyete neden olur. Tersine, basınç çok düşük ise yeterli kan akımı olmaz ve yine böbrekler işlevini yerine getiremez.

Sekonder Hipertansiyon: Kan basıncı yüksekliği, başka bir hastalığa bağlıdır. En sık nedenler hipertiroidi, diyabet ve kalp hastalıklarıdır.

Primer Hipertansiyon: Uzun yıllar, kedilerde hipertansiyonun mutlaka sekonder olduğuna, yani başka bir hastalık sonucunda geliştiğine inanılırdı. Ancak bazen altta yatan bir hastalık da olmadan hipertansiyon gelişebildiği gözlemlenmiştir.

Hipertansiyonda Hedef Organ Hasarı:

Aşağıdakiler, hipertansiyonun hedef organ hasarını gösterir:

  • Ciddi hipertansiyon belirtileri
  • Böbrek işlevinin daha da bozulması ve/veya idrarda protein bulunması (proteinüri)

Hipertansiyonun Belirtileri:

Acil Tedavi Gerektiren Belirtiler:

Bu belirtiler, kedinizin yaşamını tehdit eder ya da yaşam kalitesini kalıcı olarak bozar, bu nedenle vakit kaybetmeden veterinerinize götürüp tedaviye başlamalısınız.

Sinir Sistemi Belirtileri:

Kedilerin neredeyse yarısında sinir sistemi sorunları gelişir. Bu, kan basıncı çok yüksek ise daha sıktır.

İnme:

Beynin bir kısmına giden kan akımının kesilmesi demektir. Kedi hareket yeteneğini yitirebilir, gövdesinin bir tarafı güçsüzleşir, başı bir tarafa eğilebilir, daire çizme veya körlük şeklinde belirti verir. Erken tedaviye başlanırsa hasarın kalıcı olmama olasılığı vardır.

Nöbet Geçirme:

Tipik olarak çırpınma ve bilinç kaybı şeklinde olabildiği gibi, boş bakış ve donma şeklinde de kendini gösterebilir.

Nöbetin diğer nedenleri arasında epilepsi veya beyin tümörü sayılabilir, ama KBH’lı bir kedide nöbet sıklıkla kontrolsüz kan basıncı yüksekliğine bağlıdır.

KEDİNİZ NÖBET GEÇİRMİŞSE, EPİLEPSİ TANISI KONULMADAN ÖNCE MUTLAKA KAN BASINCININ ÖLÇÜLMESİNİ SAĞLAYINIZ.

KBH’lı bir kedide diğer nöbet nedenleri:

  • Potasyum düzeyi yüksekliği (hiperpotasemi)
  • Kalsiyum dengesizliği
  • Toksin düzeylerinin çok yüksek olması
  • Metabolik asidoz
  • Metoklopramid, epilepsi eşiğini düşürebilir.

Bazen nöbet sonrasında kedide körlük gelişir, tehdit edici davranış sergilediğinizde aldırmaz. Bu geçicidir.

Yürüyememe veya Yürümeye İsteksizlik:

Hipertansiyon nedeniyle inme inerse kedi yürüyemeyebilir, ya da bacakları halsizleştiği için bir köşede oturmayı tercih eder.

Diğer yürüyememe nedenleri:

  • Düşük potasyum düzeyleri (hipopotasemi)
  • Yüksek fosfor düzeyleri (hiperfosfatemi)
  • Metabolik asidoz
  • Anemiye bağlı genel halsizlik

Arka bacaklarda güçsüzlük nedenleri:

  • Magnezyum düşüklüğü
  • Kalsiyum düşüklüğü
  • Diyabetik nöropati

Baş ağrısı ve Başını Duvara Dayama:

Kan basıncı yüksek olan bireylerin baş ağrısından yakındığı bilinen bir gerçektir. Kedilerde baş ağrısı olup olmadığını bilemeyiz, ama hipertansif bazı kediler başlarını duvara dayarlar. Bu, pekala baş ağrısının bir göstergesi olabilir. Bazen beyin tümörlerinde de aynı belirti görülür.

Seğirme:

Hipertansiyon, seğirmelere neden olabilir.

Diğer seğirme nedenleri:

  • Potasyum yüksekliği veya düşüklüğü
  • Fosfor yüksekliği
  • Kalsiyum dengesizliği (özellikle başta seğirme)
  • Hipertiroidi
  • B vitamini eksikliği
  • Toksinlerin çok yüksek düzeylere ulaşması

Kedinizde deri altına sıvı verirken seğirme gözlemliyorsanız, bu ya verilen sıvının cinsine ya da ısısının düşük olmasına bağlıdır.

Youtube’da ”Firavun seğiriyor” (https://www.youtube.com/watch?v=vkBI_Kn6ivk) videosunu izleyebilirsiniz

Görme Sorunları:

Ani Körlük (Retina Ayrılması): Ne yazık ki tedavi edilmeyen hipertansiyon, gözlerdeki retinanın ayrılmasına yol açar ve kedi kör olur. Kedinizin gözbebekleri birbirine eşit olmayabilir. Körlük çok aşikar olabilir ya da ilk anda fark edilmez. Kör olup olmadığı anlamak için elinizi kedinizin yüzüne doğru salladığınızda tepki verip vermediğini, yere bir pamuk topu (ses çıkarmaması için pamuk top) attığınızda gözleriyle izleyip izlemediğini kontrol edebilirsiniz.

Kedinizin retinasında hipertansiyon nedeniyle ayrılma olsa bile, hemen tedaviye başlanırsa görme yetisini kısmen kazanması mümkündür.

Bazen nöbet sonrası kısa süreli körlük benzeri bir tablo gelişebilir ve kedi tehdide (yüzüne doğru el sallama) tepki vermez. Bu durum geçicidir.

Gözlerde Kanama: Gözün ön kamarasında olduğu için gözle fark edilebilir. Bu kediler genellikle kör değildir.

tansiyon2

http://www.ophtavet.com sitesinden alınmıştır.

Kalp Sorunları:

Kan basıncı yüksekliği, kalbe fazla yük bindirerek çalışmasını bozar. Kalbin sol kısmı normalden daha büyür. Elbette bu büyümeyi göremezsiniz, ama dolaylı belirtilerini saptamanız mümkündür:

  • Burun kanaması: Normalde tek başına ciddi bir durum olmayan burun kanaması, KBH’lı bir kedide hipertansiyona bağlı kalp hastalığının bir belirtisi olabilir. Ayrıca diş apselerinde ve trombosit adı verilen kanın pıhtılaşmasını sağlayan hücrelerin sayısının azalmasında da burun kanaması görülebilir.
  • Kalpte üfürüm ve ‘’dörtnala’’ kalp ritmi: Bu belirtileri veterineriniz muayene sırasında saptayabilir. Böyle bir kedide mutlaka kan basıncı ölçülmelidir.
  • Bitkinlik: Kan basıncı yüksekliğine bağlı kalp sorunları olan kediler halsiz ve bitkin görünebilir. Ayrıca anemi, düşük veya yüksek potasyum düzeyleri, sıvı birikimi de böyle bir tabloya yol açar.

Ne Zaman Veterinere Gitmeli?

  • Kedinize inme indiğini düşünüyorsanız ACİLEN veterinere gidiniz
  • Kediniz kör olmuşsa AYNI GÜN İÇİNDE veterinere gidiniz.
  • Kedinizde atardamara pıhtı attığına ilişkin (bu konu daha sonra ele alınacaktır) belirti varsa, ACİLEN, burun kanaması çok yoğun değilse AYNI GÜN İÇİNDE veterinere gidiniz.
  • Kediniz nöbet geçirirse veya diğer sinir sistemi belirtileri gelişirse AYNI VEYA ERTESİ GÜN mutlaka veterinerinizi görünüz.

Hipertansiyonun Diğer Belirtileri:

Böbrek işlevinde bozulma:

Tedavi edilmeyen hipertansiyon, kalan böbrek işlevlerinin hızla bozulmasına neden olur. Bu nedenle, BUN ve kreatinin değerleri aniden yükselirse mutlaka kan basıncını da ölçtürünüz.

Özellikle Geceleri Uluma:

Bu oldukça tipik bir hipertansiyon belirtisidir. Diğer nedenleri arasında yüksek toksin düzeyleri, hipertiroidi, bazen yaşlılık ve yaşlılığa bağlı bilişsel bozukluk yer alır. Siproheptadin ve mirtazapin gibi iştah açıcı olarak kullanılan bazı ilaçlar, bulantı ve kusma, kedinin daha çok ‘’sesinin çıkmasına‘’ neden olabilir.

Kırmızı ve/veya Sıcak Kulaklar:

Bazı kedilerde kan basıncı çok yükseldiğinde kulaklar kızarır ve ısınır. Ateş, bir diğer nedendir. Besin alerjilerinde de görülebilir.

İdrarda Kan:

Hipertansiyonda, ayrıca idrar yolları enfeksiyonu veya böbrek taşlarında idrarda kan saptanır.

Volta Atma veya Huzursuzluk:

Bazı hipertansif kedilerde izlenebilir. Hipertiroidi veya ağrının da göstergesi olabilir. Metoklopramid, siproheptadin veya mirtazapin özellikle yüksek dozda huzursuzluğa ve aşırı hareketliliğe yol açar.

Hipertansiyon Tanısı Nasıl Konulur?

Tanı konulması genelde geç kaldığı ve karakteristik belirtileri olmadığı için hipertansiyon genellikle ‘’sessiz katil’’ olarak bilinir. En iyi yaklaşım, VETERİNERİNİZİN KEDİNİZİN KAN BASINCINI DOĞRU CİHAZLA DÜZENLİ OLARAK TAKİP ETMESİDİR. Ne yazık ki her veterinerde kan basıncı ölçen cihaz yoktur. Veterinerinizin gerekli donanımı yoksa satın alması için teşvik edin ya da başka bir veterinerde kan basıncını ölçtürün.

Kan Basıncı Ölçüm Cihazı:

Birçok veteriner, kedinin kuyruğuna veya patisine sarılan ve dolaylı yoldan kan basıncını ölçen bir cihaz kullanır.

Kan Basıncı Ölçümüne Hazırlık:

Bazı kedilerde de tıpkı insanlarda olduğu gibi ‘’beyaz önlük sendromu’’ vardır. Kedi veterinerde veya hastanede iken stres nedeniyle kan basıncı yükselir. Bu nedenle, ölçüm öncesi kedinizin mümkün olduğu kadar sakinleşmesini sağlayın. Bu amaçla,

  • Kan basıncı ölçülürken kedinizin yanında olun.
  • Kan basıncı, bütün tetkiklerden ve muayenelerden önce ölçülmelidir.
  • Kan basıncı sessiz bir odada ölçülmelidir. Mümkünse kediniz ölçüm öncesi odaya 5-10 dk. alışsın
  • Kediniz veterinerde strese giriyorsa başına bir havlu veya battaniye örtmek işe yarayabilir.
  • Kan basıncını ölçen kişi işinin ehli olmalıdır.

Kan basıncı genellikle kedinin kuyruğundan veya ön patisinden ölçülür. Doğru bir ölçüm için birden fazla okuma yapmak ve ortalamasını almak şarttır.

BURADA  bir kedide kan basıncının nasıl ölçüldüğünü izleyebilirsiniz.

Kan Basıncı Ölçümü Ne Sıklıkta Yapılmalı?

Hipertansiyonu olmayan kedilerde:

  • Tanı anında
  • 2-4 hafta sonra
  • Yüksek değilse 3 ayda bir

Hipertansiyonlu kedilerde

  • İlk seferinde birden fazla ölçüm ile tanı konulmalıdır
  • İlaç başlıyor veya değiştiriyorsanız, ilaca başladıktan 7-10 gün sonra, stabilleşince 1-4 ayda bir
  • Göz veya sinir sistemi belirtileri varsa ilaca başladıktan 1-3 gün sonra
  • Klinikte yatırılan kedilerde her gün
  • ESA tedavisi uygulanıyorsa her kan tetkiki sırasında

Kan Basıncı Ölçüm Cihazı Yoksa Ne Yapmalı?

Bu yöntemler asla kan basıncı ölçümünün yerini tutmaz ama elinizde başka olanak yoksa hiç yoktan iyidir. Bazılarını siz yapabilir ya da veterinerinizden isteyebilirsiniz:

Retina Muayenesi:

Siz ve veterineriniz bunu rutin yapmalıdır. Yaşlı kedilerin gözbebekleri genç kediler gibi küçülmeyebilir. Öncelikle kedinizin gözbebeklerinin ışığa nasıl yanıt verdiğini – yani kedinizin ‘’normali’’nin ne olduğunu – bilmeniz gerekir. Hipertansiyonsa gözbebekleri büyümüş kalacak ya da birbirine eşit olmayacaktır.

Bacak ve/veya Boyun Nabzı:

Kedinizin uyluğundaki nabzın nasıl olduğuna kendinizi alıştırın. Hipertansiyonda bu nabız normalden daha kuvvetlidir.

http://www.homelesstohousecats.com sitesinden alınmıştır.

Kedinizin çenesini hafifçe kaldırarak boynunda nabız görülüp görülmediğine bakabilirsiniz. Normalde nabzı görmemeniz gerekir.

Büyümüş Aort:

Kalpten çıkan atardamar olan aort, yaşlılıkta büyümekle birlikte, hipertansiyonda aort kökü genişler. Veterinerinizden bunu kontrol etmesini isteyebilirsiniz.

Hipertansiyon Tedavisi:

Kan Basıncı: Önemli Rakamlar:
  • Sistolik kan basıncı (büyük tansiyon) <145 mmHg ise hipertansiyon olduğu düşünülür
  • Tedaviye genellikle sistolik kan basıncı <160 mmHg iken başlanır.
  • Hedef, sistolik kan basıncının < 150 mmHg tutulmasıdır
  • Sistolik kan basıncı 120 mmHg’nın altına düşmemelidir.

Ne Zaman Tedavi Başlamalı?

Ortalama Sistolik KB Değeri (mmHg) Organ Hasarı Riski KB Evresi Tedavi Planı
<150 Minimal Normotansif Tedavi gerekmez
150-159 Hafif Sınırda Genellikle tedavi gerekmez, ama sinir sistemi ve göz bulguları varsa tedavi erken başlatılabilir.
160-179 Orta Hipertansiyon Tedavi başlayın veya ilaç dozunu arttırın
>180 Ağır Ağır hipertansiyon Tedavi başlayın veya ilaç dozunu arttırın

Veterineriniz Kedinizin Hipertansiyonunu Tedavi Etmeyi Reddederse:

Kan basıncı ölçüm cihazının olmaması, kedilerde doğru bir ölçüm yapılamayacağı, ya da tedavinin yararından çok zararının olacağı inancı böyle bir tavra neden olabilir. Şunu açıkça söylemeli ki, HİPERTANSİYON TEDAVİ EDİLMEZSE KEDİNİZİ ÖLDÜRÜR. Tedavi edilmesi gerektiği halde veterineriniz bunu reddediyorsa başka bir veteriner bulunuz!

Hipertansiyon tedavisinin 3 ana bileşeni vardır:

Diğer Nedenlerin Tedavisi: Hipertansiyona katkıda bulunan nedenlerin başında hipertiroidi gelir.Tek başına hipertiroidinin tedavisi bile kan basıncını kontrol etmeye yetebilir.

Sodyum (Tuz) Kısıtlaması: İnsanlarda uygulanan bu yaklaşımın kedilerde de yararlı olduğuna ilişkin bir veri yoktur. Kedinizi sodyum değeri yüksek mamalarla beslememeniz yeterlidir.

İlaçlar: Hipertansiyon tedavisinde en çok tercih edilen ilaç amlodipindir (kalsiyum kanal blokeri). Yetersiz kaldığı durumda benazepril (ACE inhibitörü) veya telmisartan (ARB blokeri) ya da atenolol (beta-bloker) tedaviye eklenebilir.

Amlodipin:

Amlodipin tedavi dozu genelde günde 0.625 mg’dır. Bazı kedilerde bu dozun iki katı (1.25 mg) gerekebilir. İnsanda kullanılan ve ülkemizde bulunan en küçük amlodipin (Norvasc®) formülasyonu 5 mg.lık tabletlerdir ve 0.625 mg dozuna sağlıklı bir şekilde bölmek mümkün değildir.

İlacın etkisi 10 gün sonra değerlendirilir.

Yan Etkiler:

  • Genellikle kan basıncını çok fazla düşürmez, güvenilir bir ilaçtır. Kan basıncının fazla düşmesinin belirtileri halsizlik, bayılma, daha çok su içme, bulantı, soluk dişetleri, hızlı ve yüzeysel solunumdur. Bu belirtilerden herhangi biri gelişirse, veterinerinizi arayıp kan basıncının 120 mmHg’nın altına düşüp düşmediğini kontrol ettirin.
  • İlk dozlarda kediniz biraz halsiz olabilir ama sonra geçer.
  • Kabızlık, mide bozukluğu, iştahsızlık, kalp hızında artış görülebilir.
  • Karaciğer hastalığı olan kedilerde dikkatli kullanılmalıdır.

Benazepril vd. ACE İnhibitörleri:

Bu ilaçlar hipertansiyon tedavisinin aynı sıra, proteinürinin kontrolünde de yararlıdır. Genellikle tek başlarına amlodipin kadar etkili değildir. Amlodipin’in tek başına kan basıncını kontrol edemediği olgularda tedaviye eklenir. Tedavinin başlangıcında kreatinin değeri geçici olarak biraz yükselebilir; bu nedenle susuz kalmış, durumu stabil olmayan kedilerde, kedinin yeterli hidrasyonu sağlanmadan eklenmemelidir.

Bkz. https://kedikbhblog.wordpress.com/ana-sorunlar-hipertansiyon-kan-basinci-yuksekligi/

Share

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

*