Arşiv Kategorisi: Hastalıklar

Neko’muz Melek oldu :(

Önce elim varmadı bir türlü. Şimdi de nasıl başlayacağımı, nasıl yazacağımı bilmiyorum. Öylece ekrana, annesinin yazdıklarına bakıp duruyorum. Onunla ilk tanışmamız, annesinin 2007 yılında sitemize yazdığı yazı ile oldu (http://www.diyabetikkedi.com/tr/2007/11/01/kedilerde-bagirsak-hastaliklari-1-neko/). Minicikken, yolu Eda Hn ile kesişip, sonrasında onun zarif prensesi olan Neko, uzun yıllar annesinin özenli ve bilinçli bakımı sayesinde sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürdü. Annesi, ona sunduğu yaşamın tüm bilgilerini başka canlar da aynı acıları çekmesin diye bizlerle paylaştı (http://www.diyabetikkedi.com/tr/2007/11/02/kedilerde-bagirsak-hastaliklari-2/).

Kedinizin Son Saatleri

KBH iyileşmeyen bir hastalık olduğu için, eninde sonunda kediniz ‘’son dönem böbrek hastalığı’’ evresine girecektir. Bu aşamada ölümün hemen gerçekleşmesi şart değildir; bazı kediler yüksek kan değerleriyle uzun ve mutlu bir hayat sürer.

Ancak kişi kedisinin son dönem böbrek hastalığı aşamasında olduğunu öğrenince kedisinin durumu kötüleştikçe nelerle karşılaşacağını merak eder. Bu elbette anlaşılabilir bir durumdur, önceden düşünebilirseniz, o andaki stresle başa çıkmanız daha kolay olur.

KBH’LI Kedilerde Diğer Sağlık Sorunları

Pire Tedavisi:

  • Pire tasmaları yararsızdır. Ayrıca kediniz gereksiz yere 7/24 toksinlere maruz bırakır.
  • Esansiyel yağ içeren ürünler kediler için toksiktir ve kullanılmamalıdır.

KBH Tedavisinde Diyaliz

Kedisinde kronik böbrek hastalığı olduğunu duyan birçok kişinin aklına hemen diyaliz olasılığı gelir. Ne yazık ki, insanlarda olduğu gibi uzun süreli diyaliz tedavisi kedilerde pek mümkün değildir. Diyaliz, Türkiye’de az sayıda büyük şehirde, bir elin parmaklarını geçmeyecek kadar kısıtlı merkezde yapılmaktadır ve pahalı bir işlemdir.

Böbrek Taşları

Böbreklerde oluşan taşların büyük bir kısmı (>%90) kalsiyum ve okzalattan oluşur.

Bazı taşlar sessizdir, bir soru yaratmaz. Böbreklerde taş olması enfeksiyonlara zemin hazırlar, böbrek enfeksiyonu (piyelonefrit) atakları olur. Tekrarlayan enfeksiyonlar KBH’na zemin hazırlar.

Proteinüri

Sağlıklı kedilerin idrarında çok az miktarda protein bulunur. KBH’nda bu artabilir ve idrara protein çıkışı artar. Biz buna ‘’proteinüri’’ diyoruz. Proteinüriü KBH’Nin seyrini hızlandırır.

Metabolik Asidoz

Metabolik asidoz, KBH’lı kedilerin %65-75’inde gelişen bir durumdur. Oldukça karmaşık bir konudur. Elimden geldiğinde basit anlatmaya çalışacağım.

Potasyum Dengesinde Bozulma

Potasyum dengesinde bozulma KBH’lı kedilerde oldukça sıktır. KBH’Nin erken evrelerinde genellikle potasyum düzeyleri düşük (hipopotasemi, hipokalemi) olmaya eğilimli, evre 4’de ise tam tersine, yükselir (hiperpotasemi, hiperkalemi).

Potasyum, hücrelerin, özellikle kasların ve kalbin düzgün çalışması için elzemdir. Yüksek değerler kalp sorunlarına yol açabilir, düşük değerler KBH’nın daha hızlı ilerlemesine ve metabolik asidoz gelişimine neden olabilir.

Kabızlık

KBH’lı bir kedi idrarını yoğunlaştıramadığı gibi, barsak duvarından gaitadaki (dışkı) suyu emerek vücutta su tutmaya çalışır. Bu nedenle kabızlık, birçok KBH’lı kedide ortak sorundur. Kabızlık nedenlerinin arasında potasyum düşüklüğü veya kalsiyum yüksekliği sayılabilir. Bu faktörlerin giderilmesi, kabızlığın düzelmesine de katlıda bulunur.

Fosfor Kontrolünün Önemi

Fosfor, birçok besinde bulunan ve sağlık için elzem bir mineraldir. Fazla fosfor, böbrekler yoluyla atılarak denge korunur. KBH’nda ise fosfor atılımı yeterli olmaz, vücutta birikmeye başlar ve hiperfosfatemi adı verilen kan düzeylerinde yükseklik gelişir.

Hipertansiyon (Kan Basıncı Yüksekliği)

Hipertansiyon, atardamar içindeki kanın atardamar çeperine yaptığı basıncın artması demektir. Bu, kalbin iş yükünü arttırır, böbrekler, beyin, kalp, gözler gibi vücudun başka yerlerinde ciddi sorunlara neden olur.

Anemi (Kansızlık)

Anemi Nedir?

Anemi, vücutta yeterli kırmızı kan hücresi (alyuvar, eritrosit) olmaması halidir. Bu hücrelerin içindeki hemoglobin dokulara oksijen taşır.

Anemiye KBH’nda nisbeten sık rastlanır Anemi KBH’ndan daha hızlı öldürür. Neyse ki tedavi edilebilir bir durumdur. Aneminin tedavisi sadece kedinizin yaşamını uzatmakla kalmaz, kendini daha hissetmesine de neden olur. Anemi genellikle tedaviye hızlı yanıt verir, bir hafta içinde tedavinin etkisi görülmeye başlar.

Hidrasyonun Sağlanması: DAS Tedavisi Püf Noktaları

İlk kez DAS vermek korkutucudur. Bazı püf noktaları işinizi kolaylaştırabilir. Bunları veterineriniz bile bilmiyor olabilir. Bu püf noktalarına dikkat ettiğinizde kedinizin DAS tedavisinden zevk alacağını belki söyleyemeyiz ama işlem onun için daha az stresli olacak, dolayısıyla sizin işiniz daha kolaylaşacaktır.

Hidrasyonun Sağlanması: Deri Altı Sıvı (DAS) Tedavisi

DAS Nedir?

DAS, kedinin deri altına sıvı verilerek hidrasyonunun sağlanmasıdır. Genellikle 5-10 dakika alır ve yeterli bir eğitimle kolaylıkla yapılabilir. Kedinin deri altına verilen sıvı önce yerçekimine bağlı olarak bacaklarda veya karında birikir, sonra yavaş bir şekilde emilir ve kana karışır.

Hidrasyonun Sağlanması: Damar içi Sıvı (DİS) Tedavisi

Aynen insanlarda olduğu gibi, kedilere de damar içine sıvı verilir. Bu tedavi, akut durumlarda (cerrahi girişim sonrası erken dönemde, zehirlenmeler, ağır ishal) kullanılır. KBH’lı bir kedide sıklıkla ‘’crash’’ geliştiği, kedinin kan değeri birden yükselip susuz hale geldiğinde gerekir. Akut böbrek hasarı ve böbrek taşlarında da DİS tedavisinin yeri vardır.

Hidrasyonun Sağlanması: Ağızdan Sıvı Tedavisi

Kediler için elbette en doğal yol, sıvıyı ağızdan almasıdır. Yaklaşık %80’i su olduğundan dolayı yaş mamalar iyi bir sıvı kaynağıdır. Kedinizin mamasına az da su ekleyebilirseniz yararlı olur. Evde farklı yerlere su kaplarının konulması, kaplardaki suyun en az günde bir kez değiştirilmesi ve kapların temizlenmesi, su kabına et suyundan yaptığınız buz küplerinin atılması (bu suyu bozulabileceğinden dolayı daha sık değiştirmelisiniz), su pınarları, kedinizi su içmeye teşvik edecek farklı yöntemlerdir. Bu konuda BURAYA bakabilirsiniz.

Goflet

Facebook’taki Diyabetikkedi sayfamıza 1 Mayıs’ta gelen bir mesaj ve resim ile haberdar olduk Goflet’ten. Annesi Gülgün Özberk, bir arayış içindeydi: “Oğluşum goflet. En iyi hali. Eşim günde 3 defa veteriner önerisi ile deri altı serumu veriyor. Antibiyotik, bağışık sistemi güçlendirici vitamin, kan yapıcı şurup, mide ilacı, bir de İpakitine diyet kullanıyoruz. Bunun için de diyabetkedi’de yazılan mamaları yapıp yedirmeye gayret ediyorum. Yutkunma sorunumuz var. Sanırım halsizliğinden, bir de diş kayıplarımız başladı. www.tavsiyeediyorum.com da vet Işıl Karatan’ın mekaleleri de çok faydalı oldu. Benim öğrenmek istediğim, hastalık süreci nasıl geçiyor? Ayağa kalkan kedisi oldumu?”  diye yazıyordu.

Hangi Tetkikleri, Ne Sıklıkta Yaptırmalı

KBH’nın ilk tanısı sırasında gereken tetkikleri veterineriniz zaten yapacaktır. Maddi külfeti sizin için sorun ise (ne yazık ki bu tetkikler üst iste eklenince ciddi bir meblağ tutuyor) başlangıç olarak aşağıdakileri mutlaka yaptırmanızı öneririz:

Diğer Tetkikler

KBH tanısı idrar ve kan tetkiki ile konur. Ancak KBH’lı kedilerde, özellikle kedi genç ise başka tetkikler yapmak gerekebilir. Aşağıda bu tetkiklerin bazıları ‘’invaziv’’ olma derecesine göre sıralanmıştır.

İdrar Tetkiki

Kedinizden tetkik için idrar örneği farklı yollarla alınabilir. Evde uygulayabileceğiniz yöntemler kolaydır, ama elde edilen örnek steril değildir, kültür yapılamaz.

Evde aldığınız idrar örneğini, ideal olarak 4 saat içinde veterinere ulaştırınız.

Fosfor, Kalsiyum, Paratiroid Stimulan Hormon (PTH) ve Sekonder Hiperparatiroidi

Fosfor:

Fosfor, vücutta enerji üretimi, asit-baz dengesi için gerekli bir mineraldir, büyük oranda kemiklerde yerleşmiştir.

Kedilerde Yaklaşık Normal Değerler

Bazı veterinerler, kedinizin gösterdiği belirtilere bakarak KBH tanısı koyarlar. Haklı olabilirler, ancak bu belirtiler başka hastalıklarda da görülebilir. Hem tanıyı kesinleştirmek, hem de tedaviye yön vermek için tanısal bazı testlerin yapılması şarttır. Bu ana başlık altında, tanı için kullanılan testlere değinilecektir. Ölçülen parametrenin normal alt ve üst sınırı laboratuvardan laboratuvara değişmekle birlikte, aşağıdaki tabloda yaklaşık normal değerleri bulabilirsiniz (Tablo). Birçok veteriner ve laboratuvar, sonuçları mg veya g cinsinden verir, ancak bazılarında mmol ile ifade edilebilir. Bu nedenle tabloda ikisine de yer verilmiştir.

Tam Kan Sayımı

KBH’lı kedilerde tam kan sayımı yapıldığında, en sık bozulan hücresel elemanların alyuvarlar (eritrosit)  ve beyaz küreler (lökositler) olduğu görülür.

Kan Biyokimya Paneli

‘’Kan biyokimya paneli’’ diye bir terim duymuş olabilirsiniz. Bu panel içinde farklı organların işlevi, kan şekeri, elektrolitlerle ilgili birtakım testler yer alır. Böbreklerin işlevini gösteren ve KBH’ndan etkilenen biyokimyasal parametreleri tek tek ele alalım (Kedilerde Yaklaşık Normal Değerler).

B12 Vitamini Dahil B Vitaminleri

Tek bir vitamin gibi B vitamini denilmesine karşın, bu grupta birkaç vitamin bulunur. Bunlar esansiyel vitaminlerdir, yani kedi bunları imal edemez ve dışarıdan almak zorundadır.

Kedinizi Yemeye İkna Etmek

Niçin Kedinizin Midesine Besin Girmesi Önemli?

Ölen veya ötanazi uygulanan KBH’lı kedilerin çoğunda açlık doğrudan ya da dolaylı olarak sorumludur. Öte yandan, aç kalan kedilerde ‘’hepatik lipidosis’’ adı verilen ve ölümle sonuçlanabilen karaciğer yağlanması gelişir. Bu nedenle, BİR VEYA İKİ GÜN BOYUNCA KEDİNİZ YEMEMİŞSE MUTLAKA VETERİNERE GÖTÜRÜNÜZ.

KBH’lı Kedilerin Beslenme Gereksinimleri

Kedilerin Temel Fizyolojik Besin Gereksinimleri:

Kediler zorunlu etoburdur. Bu, sadece et yiyebildikleri anlamına gelmez. İnsan ve köpeklerden farklı olarak, yaşam için elzem olan bazı aminoasitleri kendileri üretemezler, etten almaları gerekir. Mısır glüteni besininde ette bulunan ve kediler için gerekli bütün aminoasitler vardır.

Akut Böbrek Hasarı

KBH ile akut böbrek hasarı (ABH) birlikte olabilir. Sıklıkla zaten hasarlı böbreklerin üzerinde akut bir hasar gelişir. Buna ‘’crash’’ diyebiliriz.

Durum ne Kadar Kötü?

Veterinerinizin, kedinizin durumunun  ne kadar ilerlemiş olduğunu anlamak için baş vurduğu çeşitli yöntemler vardır. Çoğu veteriner kan tetkiki ile başlar ve büyük kısmı idrar tetkikini de yapar. Bu sonuçlar, KBH’nın ne kadar ilerlemiş olduğu hakkında bir fikir verir.

Umut Var mı?

Çoğunlukla var diyebiliriz. Kedinizin krizden sağ çıkıp çıkamayacağını ve yıllarca yaşayıp yaşayamayacağını söylemek mümkün değil ama proaktif olmazsanız şansının azalacağı kesin.

Bulantı, Kusma, İştahsızlık ve Aşırı Mide Asidi

Kusma ve İştahsızlığın Sık Görülen Nedenleri:

KBH’lı kedilerde bulantı, kusma ve iştahsızlığa yol açan çok sayıda neden mevcuttur. Bu nedenle kedinizin durumundan hangi faktörün sorumlu olduğuna karar vermek zordur. Aşağıda, sıklıkla bulantı, kusma ve iştahsızlığa neden olan durumlar sıralanmıştır. Bu linklere tıklayarak (bu linklerin bazıları, hazır olduğunda sitede yayınlanacak ve aşağıdaki başlıklara link fonksiyonları eklenecektir) daha geniş bilgi edinebilirsiniz. Kedinizde bu nedenlerden bir ya da birkaçı birlikte bulunabilir:

Kedinize En İyi nasıl Yardım Edebilirsiniz?

Kedisinde KBH olduğunu duyan bir kişinin genellikle iki ana sorusu olur:

  1. Kedimin durumu ne kadar kötü?
  2. Kedime en iyi nasıl yardım edebilirim?

Durumu Ne Kadar Kötü?  sayfası, ilk soruya yanıt vermek için hazırlanmıştı. Bu sayfada da ikinci sorunuzun yanıtlarını bulacaksınız.

Kronik Böbrek Hastalığı Nedenleri

KBH’nın altta yatan nedeni ne olursa olsun, bir kez KBH geliştikten sonra tedavi ilkeleri aynıdır. Bu nedenle bu bölüm pratikte o kadar önemli değildir ve çok kısa bahsedilmiştir.