Organik besinlerin, oksijenli veya oksijensiz olarak parçalanarak, enerji (ATP) üretilmesi olayına solunum denir.
a. Solunum reaksiyonlarında amaç; organik besinlerdeki (protein, yağ, karbonhidrat) depolanmış kimyasal bağ enerjisini açığa çıkararak, metabolik olaylarda (büyüme, hareket, sentez, vs) kullanabileceğimiz ATP enerjisini üretmektir.
b.Solunum, hücrenin içerisinde gerçekleşen, enerji üreten olaydır.
c. Solunum, oksijenli ve oksijensiz olmak üzere ikiye ayrılır.
1. Oksijenli Solunum
Besinlerin oksijen yardımıyla parçalanarak, enerji üretmesi olayıdır. Besinler, enzimler sayesinde parçalanır. Ör.
Solunum enzimleri
Besin + Oksijen = Karbondioksit + Su + Enerji (ATP)
– Oksijenli solunum, ökaryot hücrelerin sitoplazmasında başlar, mitokondrilerinde devam eder ve sona erer.
– Oksijenli solunumda, hammadde olarak önce glikoz kullanılır. Glikoz, oksijen ve enzimler yardımıyla karbondioksit ve suya kadar parçalanır. Bu yüzden, enerji kazancı da çoktur.
2. Oksijensiz Solunum (Fermentasyon – mayalanma)
Besinlerin parçalanmasında oksijen kullanılmıyorsa, buna oksijensiz solunum denir. Besinlerin parçalanmasını, solunum enzimleri sağlar.
– Fermentasyon, hücrelerin sitoplazmasında gerçekleşir.
– Amaç, enerji (ATP) elde etmektir.
– Oksijensiz solunumda besinler tam olarak parçalanmadığından, az enerji üretilir (2 ATP).
Kaynak: Biyoloji. İstanbul, Zeka Küpü Yayınları, 2005.
“Diyabetik Kedi” site yöneticisi
